Voorkomen dat bedreigde Braziliaanse diersoorten uitsterven
donderdag, 1 april 2010
Brazilië is één van de twaalf mega-biodiversiteitslanden ter wereld. Dat zijn landen waarin 60 tot 70% van alle op de wereld bekende soorten leven. Deze diversiteit van levensvormen wordt meer en meer bedreigd door ontbossing, handel en vernietiging van leefgebied. Hierdoor is Brazilië inmiddels ook het land met de meeste bedreigde vogelsoorten ter wereld. Alberto Campos heeft in 1994, nog in zijn studententijd, de stichting Aquasis opgericht om het uitsterven van de meest ernstig bedreigde soorten in de staat Ceará, in noordoost Brazilië, tegen te gaan.
De meest bedreigde soorten in Ceará
De drie meest bedreigde soorten in Ceará zijn twee vogelsoorten (de Araripe manakin en de Braziliaanse witoorparkiet) en een waterzoogdier (de Caribische zeekoe). De Araripe manakin komt alleen nog voor in een klein stuk vochtig bos van 28 vierkante kilometer dat voortdurend kleiner wordt. De Braziliaanse witoorparkiet is de meest bedreigde parkiet in Brazilië. Door zijn pracht is er veel vraag naar deze parkiet in de handel. Tegenwoordig komt hij alleen nog voor op één bergrug in Ceará: het Baturité-massief. Voor de Caribische zeekoe zijn er te weinig geschikte mangroves over om hun jongen te zogen. Naar schatting leven er nog minder dan 500 zeekoeien in Brazilië. Ontbossing van mangrovegebieden voor garnalenkwekerijen en kustontwikkeling heeft het beschikbare leefgebied voor dit rustige en schuwe dier ernstig verminderd.
De aanpak voor soortenbescherming
Ter voorkoming van het uitsterven van deze diersoorten ontplooit Aquasis een aantal activiteiten:
- Veldonderzoek: onderzoek naar de aantallen nog in het wild levende dieren, het verspreidingsgebied en de genetische levensvatbaarheid om de belangrijkste bedreigingen vast te stellen.
- Beschermingsplannen: met de veldinformatie wordt een stappenplan gemaakt voor de bescherming waarin ook aangegeven is wie waar verantwoordelijk voor is.
- Directe beschermingsacties: uitgevoerd volgens de beschermingsplannen.
- Bewustwordingscampagnes: om de lokale bevolking en andere belangrijke spelers uitleg te geven over de kritieke situatie van de bedreigde soorten en hen te betrekken in beschermingsacties.
- Beleid: juridische middelen inzetten om de soorten en hun leefgebied te beschermen, zoals officieel beschermde gebieden aanwijzen en andere specifieke maatregelen.
Waarom bedreigde diersoorten beschermen?
Om deze vraag te beantwoorden moeten we de waarde van biodiversiteit begrijpen. Eenvoudig gezegd is biodiversiteit de diversiteit aan levensvormen op aarde. Zonder die verscheidenheid aan soorten en leefomgevingen zouden levende wezens niet in staat zijn geweest om zich aan te passen aan onze zich veranderende planeet, inclusief de natuurlijke cycli van klimaatveranderingen en wereldwijde catastrofen, zoals de meteorietinslag die heeft geleid tot het uitsterven van dinosaurussen 65 miljoen jaar geleden. Kortom, zonder diversiteit zou er allang geen leven meer zijn op aarde.
Sommige mensen zeggen dat uitsterven een natuurlijk proces is in de geschiedenis van onze planeet en dat er al veel soorten zijn uitgestorven in de 3,5 miljard jaar dat er leven is op aarde. We moeten ons realiseren dat de snelheid waarmee soorten uitsterven momenteel 1000 keer hoger is dan de natuurlijke te verwachten snelheid. En voor het overgrote deel van de soorten die nu uitsterven komt dit door mens gerelateerde activiteiten zoals drastische veranderingen in de natuurlijke leefgebieden, stroperij, enzovoorts.
Onze gedeelde verantwoordelijkheid voor de toekomst
Een ander belangrijk aspect waar we ons bewust van moeten zijn, zijn de fantastische ecologische diensten die natuurlijke ecosystemen leveren aan de mensheid en aan het welzijn van alle levende wezens. Deze diensten kunnen bijvoorbeeld worden vertaald naar geleverd drinkwater, productieve grond, visserijgebied en de bescherming die de kustgebieden vormen tegen erosie en het hoger worden van de zeewaterspiegel. Veranderingen in essentiële natuurlijke gebieden (zoals mangroves en wetlands) in combinatie met het uitsterven van soorten die de delicate balans van deze ecosystemen reguleren en behouden, belemmeren het voortbestaan van veel ecologische diensten die de natuur ons millennia lang heeft geleverd.
Soortenbescherming als belegging
Soortenbescherming is ook een vorm van kostenbesparing. In de toekomst zal onze samenleving miljarden moeten investeren om natuurlijke systemen te herstellen om de diensten die zij leverden weer terug te krijgen. En zonder de essentiële soorten zal het vrijwel onmogelijk zijn om de natuurlijke balans te herstellen die een gezond ecosysteem in stand houdt. Het zal dus vrijwel onmogelijk zijn om een bos te herbouwen zonder de vogels, bijen en vleermuizen en andere dieren die essentieel zijn voor bestuiving van planten en verspreiding van zaden.
In die zin hebben we een gezamenlijke verantwoordelijkheid om onze ecologische ‘footprint’ te verkleinen en om de biodiversiteit en natuurlijke leefgebieden te beschermen: voor onze eigen overleving, levenskwaliteit en het behoud van een leefbare planeet. De Future for Nature is onze eigen toekomst.
