Camouflage: mimicry
donderdag, 2 februari 2023
In deze nieuwe reeks artikelen beschrijven we voorbeelden van camouflage in het dierenrijk. Er zijn uiteenlopende redenen waarom dieren zich camoufleren. Deze keer leggen we het principe uit van mimicry: op een ander dier of op iets anders lijken. Diverse diersoorten in Burgers’ Zoo maken namelijk gebruik van dit principe.
Een bekend voorbeeld is de melkslang. Deze slang leeft in de Desert en is niet giftig. Op het eerste gezicht lijkt een melkslang qua uiterlijk erg op de koraalslang, die wel degelijk giftig is. Een potentiële vijand kan hierdoor afschrikken, of in ieder geval even in verwarring gebracht worden. Maar hoe zit het nu dan precies?
Beide slangensoorten komen in Noord-Amerika voor en het is dan ook niet gek dat er allerlei variaties bestaan op ezelsbruggetjes om het verschil te kunnen onthouden. Dit is één van die ezelsbruggetjes: ‘Red touches black, safe for Jack’. Met andere woorden: wanneer de zwarte ringen aan elke kant een rode band raken, dan heb je te maken met een ongevaarlijke melkslang. En wanneer de gele ringen aan elke kant een rode band raken, dan moet je oppassen, want dan betreft het een giftige koraalslang!
Een ander voorbeeld van mimicry wordt geleverd door de grote fopwesp. Deze ongevaarlijke zweefvlieg lijkt qua uiterlijk sterk op een wesp. Reden genoeg voor veel potentiële vijanden om dit insect uit voorzorg maar met rust te laten!
Bij de familie van de passiebloemvlinders zijn er veel verschillende soorten die op elkaar lijken, terwijl ze allemaal giftig en daarmee gevaarlijk voor veel potentiële vijanden zijn. Deze vorm van mimicry wordt de mimicry van Müller genoemd. Het idee is dat wanneer alle gevaarlijke prooidieren hetzelfde signaal afgeven, dan hoeft een vijand maar één soort signaal te leren om te weten dat die prooidieren niet geschikt zijn om te eten. In het geval van de passiebloemvlinders communiceren de vlinders deze boodschap door allemaal vergelijkbare felle signaalkleuren te tonen. In het voorbeeld van de passiebloemvlinders die ook in de Mangrove zijn te ontdekken, gaat het dan met name om fel rode en fel oranje kleuren.
Bij de vlinders zijn er nog meer prachtige voorbeelden van mimicry te vinden. Wat te denken van de uilvlinder, die van de onderkant bezien op een uilenkop lijkt met twee grote ogen en een snavel in het midden. Zijn tekening op de vleugelrand lijkt bij gevouwen vleugels ook nog op een slangenkop! Deze truc met de slang halen meer vlinderrupsen uit, die vaak niet heel vlug zijn, maar wel heel eiwitrijk en daarmee geliefde prooidieren. Met grote nepogen en voelsprieten of andere uitsteeksels die op een slangentong lijken, komt de rups als maaltje meteen een stuk minder aantrekkelijk over. En dat geldt zeker voor de rups van de mooie thoaspage… die ziet er namelijk uit als vogelpoep!
