Centaur
woensdag, 1 januari 2025
Een centaur is een paardmens uit de Griekse mythologie. Een centaur heeft voor driekwart het lichaam van een paard en voor een kwart het lichaam van een mens. Hij heeft vier paardenpoten en twee menselijke armen. Ook hebben centauren twee borstkassen. Anatomisch gezien is de centaur een wonder. Hij bezit namelijk twee stel ingewanden: vier longen, twee harten en zo’n vijftig meter darm. De longcapaciteit is enorm, de ademhaling zeer langzaam en de hartslag snel. De beide ingewandenstelsels zijn met elkaar verbonden door kanalen. Het voedsel dat voornamelijk uit rauw vlees en wijn bestaat, wordt in de eerste maag voor-verteerd. Het ingewikkelde en omvangrijke skelet vraagt veel kalk en dus wordt vlees door centauren met bot en al verslonden. Ook hun seksuele behoefte is ongeëvenaard, aangezien in de centaur de potentie van mens en paard zijn verenigd. Ze worden meestal als brute, beestachtige wezens afgeschilderd. Vaak hebben ze een boog of knuppel als wapen en het zijn dan ook uitstekende boogschutters. Wanneer zij wijn drinken, ontsteken ze in razernij en worden ze monsters die met hun hoeven en klauwen alles vertrappen en verscheuren wat ze tegenkomen.
Geboorte / ontstaan
Ixion was vroeger de koning der Lapithen. Hij papte zelfs met oppergod Zeus aan en verleidde zijn vrouw Hera. Als straf wierp Zeus hem in de Hades (de onderwereld), waar hij tot het einde der tijden aan een rad vastgeketend werd dat in duizelingwekkende vaart ronddraaide. Volgens de ene versie van het verhaal was het leed echter al geschied en had Ixion daarvoor gemeenschap gehad met Hera: zij baarde een schrikbarend monster, Centaurus. Volgens een andere versie van het verhaal misleidde Zeus Ixion en schiep hij uit een wolk een evenbeeld van Hera met wie Ixion gemeenschap had en waaruit Centaurus voortkwam. Dit wezen kende vooral slechte eigenschappen: drankzucht en rokkenjagerij waren zijn meest opvallende ondeugden. Hij werd verbannen naar de beboste hellingen van de berg Pelion, vlakbij de kust van Thessalië in het noorden van Griekenland. Hier verwekte hij bij wilde merries het volk van de centauren.
De wijze centaur Cheiron (ook wel: Chiron)
De wijze centaur Cheiron is een uitzondering: hij is de zoon van een god en een zeenimf.
Hij leeft teruggetrokken en afgezonderd van de andere centauren. De mensen noemen hem het Goddelijke Beest, omdat hij zeer bedreven is in de muziek, de geneeskunst en de krijgskunst. Cheiron geeft onder meer de Griekse helden Jason, Achilles en Herakles (Hercules) les. Als volwassen man bezoekt Herakles zijn oude leermeester eens, waarbij deze zich verwondt aan één van de giftige pijlen van Herakles ondanks alle waarschuwingen van de held om zeer voorzichtig met die gevaarlijke wapens om te springen. Cheiron is onsterfelijk, maar lijdt helse pijnen. Hij smeekt de goden om zijn dood en die wordt hem edelmoedig verleend. Als dank voor al zijn goede daden, plaatst Zeus de gestalte van Cheiron aan de hemel als het sterrenbeeld Sagittarius, de wijze boogschutter met het lijf van een centaur.
De centaur Nessos
De centaur Nessos stelt zich als veerman voor aan Deianeira, de vrouw van de Griekse held Herakles en draagt haar op zijn rug de rivier over, terwijl Herakles zelf met grote stappen door de rivier waadt en op de andere oever klimt. Halverwege de overtocht waant Nessos zich veilig, ver uit de buurt van Herakles. Hij probeert zich te vergrijpen aan Deianeira, die het op een gillen zet. Herakles schiet een ijzeren pijl midden in de borst van Nessos. De stervende centaur raadt Deianeira aan om een kleed van Herakles in zijn bloed te dopen. Mocht ze ooit aan zijn liefde twijfelen, dan hoeft ze enkel dit kleed over Herakles’ schouders te leggen en hij zal weer als vanouds van haar houden. Wanneer Herakles op een zeker moment aandacht voor een knappe jonge vrouw aan de dag begint te leggen, komt de jaloerse Deianeira met het kleed op de proppen. Het kleed geeft Herakles echter een gevoel alsof hij in brand staat en bezorgt hem helse pijnen. Deianeira beseft dat ze in de list van Nessos is getrapt en steekt zichzelf uit schaamte en berouw met een zwaard dood. Herakles beveelt zijn bedienden een grote brandstapel te maken en gooit zichzelf op het laaiende vuur. Dit is het tragische einde van de Griekse held.
Moderne centauren bij de conquistadores?
Toen de Spaanse veroveraars (conquistadores) in de vijftiende en zestiende eeuw met hun schepen de Amerikaanse kusten bereikten, had de lokale bevolking nog nooit paarden gezien. De ruiters die op de rug van hun paard over de loopplank het schip afreden, werden daarom als één wezen beschouwd: een soort moderne centaur!
